Blijven investeren in solidariteit, duurzaamheid, schoonheid en tolerantie

dinsdag 04 juli 2017 10:51
Door Evert Stellingwerf

Op maandag 3 juli debatteerde de gemeenteraad over de jaarstukken van 2016 en het financieel perspectief voor de komende jaren. Fractievoorzitter Evert Stellingwerf hield voor het eerst algemene beschouwingen. Centraal stonden de vragen: hoe staat Leeuwarden ervoor en welke ambities hebben wij voor de toekomst? De stemming over verschillende moties vindt op maandag 10 juli plaats.

Hoe staat Leeuwarden ervoor?
PAL GroenLinks zit al meer dan 20 jaar in het college. Van bezoekers horen we vaak dat de stad en de dorpen zijn geweldig zijn opgeknapt. Ook in 2016 zijn er mooie stappen gezet:

  • Dankzij het kindpakket kunnen 2000 kinderen uit arme gezinnen meedoen aan sport en cultuur. 
  • Neushoorn is een geweldige culturele hotspot geworden.
  • Er wordt gebouwd aan een mooi en voetgangersvriendelijk stationsgebied en verschillende fietsroutes worden veiliger en comfortabeler gemaakt.
  • Er zijn 2500 huisaansluitingen met zonnepanelen en er wordt door woningbouwcorporaties en particulieren volop geïnvesteerd in energierenovaties

Dit zijn zaken waar wij als PAL GroenLinks trots op zijn.
Maar Leeuwarden is niet af (ik kom daar straks op terug).

Financiële stand van zaken
Financieel heeft onze gemeente de zaken aardig op orde. Er is een sluitend meerjarenperspectief (€1,4 miljoen in 2021) en de Algemene Reserve (AR) is voldoende gevuld (loopt op van €6,0 miljoen in 2017 naar 26,8 miljoen in 2021), er is een reserve sociaal domein (€6,8 miljoen in 2017) en er zitten reserves in de grondexploitaties.

Uiteraard zijn er ook zorgen. Voor Jeugdzorg en Wmo geldt dat de kosten minder snel dalen dan het Rijksbudget (het tekort in 2016 is €4,9 miljoen en ligt voor 2017 waarschijnlijk nog veel hoger).
Dit betekent volgens PAL GroenLinks dat de beoogde kanteling naar preventie en goedkopere zorg wel is ingezet, maar dat het Rijk dit veel te optimistisch heeft ingeschat. In maar liefst 90 gemeenten zijn die grote tekorten aan de orde, dus een ingreep vanuit het Rijk is noodzakelijk.
Op de lange termijn zijn deze financiële tekorten erg zorgelijk. Aan de andere kant weten we te weinig van de maatschappelijke effecten, om ondoordacht bezuinigingen door te voeren.

Wij roepen het college daarom op om:
1. Na de aangenomen VNG-moties onverminderd te blijven lobbyen voor een betere rijksregeling voor het sociaal domein (jeugd, Wmo en BUIG);
2. Informeer ons tijdig en duidelijk over de effecten van bezuinigingen, zodat de raad hierin keuzes kan maken (afnemende deelname aan maatschappelijk leven, wachtlijsten & werkdruk sociale wijkteams).

Investeren in solidariteit, duurzaamheid, schoonheid en tolerantie
Ik zei al dat Leeuwarden voor PAL GroenLinks niet af is. De komende jaren willen wij nadrukkelijk blijven investeren in de stad en in onze (nieuwe) dorpen.

Solidair met mensen in armoede
PAL GroenLinks wil zich in de komende jaren meer gaan richten op de (inkomens)ongelijkheid en de sociaal-economische tweedeling in de samenleving. Wij vinden dat nog (te) veel mensen niet meeprofiteren van de opleving in de economie en de verbeteringen in onze gemeente:

  • In Leeuwarden wonen op dit moment ongeveer 9000 huishoudens van een inkomen rond het bestaansminimum. 
  • Rond de 50% van de huishoudens zonder werk geeft aan dat ze moeilijk rond kunnen komen. Onder werkenden is er overigens ook een groep die moeilijk rondkomt;
  • 43% van deze groep heeft te hoge huur-, energie- en zorgkosten (WEK >40%); 
  • Van de mensen die aangeven hebben moeilijk of heel moeilijk rond te kunnen komen, gaat 40-50% weleens niet naar de arts omdat het eigen risico niet betaald kan worden (bron: wijkenquêtes).

Voor deze groep willen wij de kansen op werk vergroten, inzetten op betaalbaarheid van woningen verbeteren en schulden aanpakken.

In de jaarstukken viel het ons op dat over 2016 een aanzienlijk deel van de re-integratiemiddelen niet zijn gebruikt (€164.000). Een verklaring kon men niet echt geven, terwijl wij vinden dat veel mensen een betere kans verdienen op de arbeidsmarkt. Wij stellen daarom voor om deze middelen beschikbaar te houden voor 2017 (en 2018) en roepen het college bij motie op om deze middelen te besteden waarvoor ze bedoeld zijn;

  • De aanpak met energiebesparing bij minimahuishoudens vinden wij positief. Er zijn snel een paar tientjes in de maand bespaard en het levert tegelijk werk op. Wij zouden graag zien dat deze aanpak wordt uitgebreid;
  • Wij vinden dat de woningbouwcorporaties, naast de acties op het gebiedvan energieverbetering, meer nadrukkelijk moeten nadenken over huurverlagingen of het bevriezen van huren. Bij het debat over de prestatieafspraken volgende week zullen we hierop terugkomen; 
  • Het is onacceptabel dat de overheid bij de schuldenproblematiek eerder deel uitmaakt van het probleem dan van de oplossing. Wij willen daarom dat de gemeente samen met de Belastingdienst, CJIB en andere (semi-)overheden het voortouw neemt en bij problematische schulden veel vaker over gaat tot betalingsregelingen of kwijtschelding.

Sporten is volgens PAL GroenLinks een goed middel om mensen met elkaar in contact te brengen en om te werken aan je gezondheid.

  • Het is belangrijk dat juist groepen die weinig deelnemen aan het maatschappelijk verkeer, ook de kans krijgen om te sporten. Wij blijven daarom de sportverenigingen met sociaal-maatschappelijke projecten steunen;
  • Wij vinden het ook belangrijk dat sporten op een gezonde en milieuvriendelijke manier kan plaatsvinden. We hebben daarom de discussie over rubberkorrels op de voet gevolgd. Steeds duiken er weer nieuwe gegevens op die erop wijzen dat het voetballen op vermalen autobanden niet goed is voor mens en milieu. We willen het college daarom per motie opdragen om het gebruik van rubberkorrels uit te faseren. Van de ambtelijke diens hebben we begrepen dat de aanbesteding voor drie velden al loopt. We betreuren dit, omdat we bij de begroting 2017 hebben gevraagd om geen onomkeerbare stappen te zetten en omdat discussie over rubbergranulaat in de raad nog niet is gevoerd. We willen het college dan ook vragen om ons schriftelijk te laten weten hoe ver de aanbesteding gevorderd is en welke (on)mogelijkheden er zijn om nog over te schakelen op een schone infill. Per motie dragen wij het college op om met het gebruik van rubberkorrels te stoppen.

Investeren in duurzaamheid
In 2018 willen we blijven investeren in een duurzame gemeente.
Mijn generatie is de eerste die iets van klimaatverandering gaat merken en de laatste die er iets aan kan doen. Op het gebied van energie, grondstoffen en voedstel gaan we daarom voor systeemverandering.

  • Dat vraagt om radicale keuzes en investeringen. Dan hebben we het bijvoorbeeld over het oprichten van een lokaal (publiek) energiebedrijf, het aanboren van diepe aardwarmte en het aanleggen van een warmtenet. Deze zaken zijn op dit moment in onderzoek en wij zullen dat met belangstelling volgen;
  • Ook willen we meer nadrukkelijk voorsorteren op een circulaire economie. Dit is niet alleen een noodzaak vanuit de schaarste van grondstoffen, maar ook een kans die gaat leiden tot nieuwe technologie en nieuwe banen. Met een motie verzoeken we het college om Leeuwarden en Friesland hergebruik van grondstoffen nadrukkelijk te verankeren in het acquisitie-, inkoop- en aanbestedingsbeleid.

Het bestrijden van klimaatverandering kan overigens heel goed samengaan met het mooier maken van onze leefomgeving. Met energiezuinige gebouwen, meer bomen en betere fietsroutes, wordt onze stad en onze dorpen een stuk leefbaarder!

  • In 2018 en verder blijven wij inzetten op het verbeteren van fietsroutes. We willen de plannen voor het Leechlân, de snelfietroutes en de aanpassingen bij de Kanaalweg daarbij niet tegen elkaar uitspelen. Bij de begroting zullen we kijken hoe de uitvoeringsagenda voor de komende jaren er uitziet. Als extra middelen wenselijk zijn om het tempo te versnellen, dan willen we dat bij de begroting regelen;
  • Wat betreft de aanplant van bomen vragen we het college om ons duidelijk te informeren over de ravage die de essentaksterfte aanricht in het Leeuwarder Bos en het Bosk van Pylkwier. Grote bospercelen zullen verdwijnen en de financiële consequenties hiervan zijn groot. Aan de andere kant is het ook een kans om de biodiversiteit te vergroten en hier aantrekkelijke gebieden van te maken. Wij verwachten van het college een duidelijk plan van aanpak.

Investeren in ruimtelijke kwaliteit

  • Wat betreft de stedelijke schoonheid blijven wij ons inzetten voor een beweegbare Prins Hendrikbrug. Niet alleen als aantrekkelijke route voor toeristen, maar ook vanwege de veiligheid op het van Harinxmakanaal en als oppepper voor de zuidelijke binnenstad;
  • Wat betreft de ruimtelijke kwaliteit willen we ook zuinig zijn op karakteristieke gebouwen in onze gemeente. Wij steunen daarom het voorstel van de PvdA om gemeentelijke monumenten aan te wijzen in het nieuwe grondgebied.

Eén gedeelde samenleving
PAL GroenLinks staat voor één gedeelde samenleving waar mensen niet langs elkaar heen leven, maar zorgen voor elkaar, ongeacht hun afkomst, godsdienst, leeftijd of seksuele voorkeur. Dat is niet altijd vanzelfsprekend en gaat niet zonder een actief diversiteitsbeleid. Nu de provincie het lot van FSU, COC en Tûmba in handen van gemeenten heeft gelegd, willen wij dat de gemeente Leeuwarden hierin een voortrekkersrol neemt. Met de kleine bezetting die deze organisaties hebben, is het voor deze instellingen niet haalbaar om te overleggen met 24 verschillende gemeenten. Per motie vragen we het college daarom te onderzoeken of Leeuwarden de rol van centrumgemeente kan vervullen. Uiteindelijk moet er een nieuwe situatie ontstaan, waarbij alle Friese gemeenten meebetalen. We vullen daarbij het budget van FSU en COC in 2018 aan, zodat de infrastructuur en de kennis niet verloren gaat.

Tot slot wil ik aandacht vragen voor de kwetsbare positie van vluchtelingen in onze gemeente. Onlangs sprak ik met vluchtelingen uit Syrië en Eritrea tijdens een bijeenkomst in Neushoorn. Jonge, intelligente mensen, die gevlucht zijn vanuit een oorlogsgebied en graag willen studeren, die dromen over een toekomst. Ik gun ze graag de toekomst die zij voor ogen hebben.

  • Wij horen van verschillende kanten dat het de verschillende vrijwilligersorganisaties niet lukt om de statushouders voldoende begeleiding te geven. Wij vinden dat de raad slecht wordt geïnformeerd over de besteding van middelen. Wij verwachten van het college nog steeds een uitvoeringsplan, terwijl u schrijft dat de uitvoering al lang loopt;
  • Wat betreft de noodopvang van vluchtelingen zullen wij de komende tijd onderzoeken of de inzet van Leeuwarden voldoende is. Een sluitende aanpak is er in elk geval niet en ook hier geven vrijwilligersorganisaties aan dat er niet genoeg middelen zijn om uitgeprocedeerde asielzoekers een menswaardig verblijf te gunnen.

Samenvattend. PAL GroenLinks is trots op wat er bereikt is in 2016, maar ook in de komende jaren willen we blijven investeren in een solidair, duurzaam, mooi en tolerant Leeuwarden.