Veranderen vanuit de Mienskip!

dinsdag 13 september 2016 16:52
Door Jan Atze Nicolai en Brigitta Scheepsma

Het gebrek aan experimenteerruimte voor gemeenten in het sociale domein, geeft een van de belangrijkste maatschappelijke problemen van dit moment aan: de onmacht van de lokale democratie.

Nederland is een sterk gecentraliseerd en geprivatiseerd land. Het met zo veel moeite democratisch verworven publieke domein is de laatste tientallen jaren sterk terug gedrongen. 

Gemeenten hebben de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van onder meer de participatiewet, maar zijn aan handen en wetten gebonden door Den Haag. Het overdragen van participatie- en zorgbeleid naar de gemeenten gaat gepaard met minder geld en meer regels.

De gemeenten zijn daardoor verworden tot een administratieve beheersende buitenpost van de landelijke overheid. Opmerkelijk, omdat een belangrijk argument van de overdracht van zorgtaken naar gemeenten was dat gemeenten ‘dichter bij de burger staan’, en zodoende beter weten wat de burger nodig heeft. ‘Maatwerk’ is daarbij het toverwoord. Maar met dat leveren van maatwerk zitten gemeenten nu met de gebakken peren.

Ze willen graag experimenteren (met bijvoorbeeld regelvrije bijstand), maar het ministerie van Sociale Zaken aarzelt. Zelfs bij een beroep op de zogenaamde Experimentwet probeert de landelijke overheid de touwtjes in handen te houden. De experimenten zouden overal er -aldus Den Haag- precies hetzelfde uit moeten gaan zien!

Een bijzondere zienswijze. Maatwerk proclameren, maar het eigenlijk niet willen. Het ware motief van de Rijksoverheid om taken en verantwoordelijkheden af te stoten was en is helemaal duidelijk. We blijven concluderen dat het doodgewoon alleen om geld gaat.

We zijn er als gemeentebestuur ingetuind. Wat duidelijk wordt is dat zeggenschap van de lokale democratie over de eigen buurt en stad daarmee verder ondermijnd wordt. En het wethoudersgilde meer dan ooit naar ‘Den Haag’ moet kijken en luisteren. Meer dan naar de eigen gemeenteraad! 

Het is de hoogste tijd dat de lokale democratie ingrijpt. Van leidende normerende Europese waarden lijkt sinds de vluchtelingenstroom weinig meer over. De landelijk overheid delegeert, schuift af, en wantrouwt de burgers. De mondiale handel is nihilistisch geworden, maar wel leidend voor politiek en economie.

De tijd is rijp om publieke waarden en het publieke domein terug te winnen. Dat vraagt om een morele grondhouding van menselijke waarden. Zoals het een beschaafd land betaamd.

Er zit niets anders op dan dat de lokale economie en de lokale democratie -de Mienskip!- zelf het voortouw gaat nemen. Dat we ‘van onder op’ op zoek gaan naar herwaardering, nieuwe verdeling, nieuwe economie en nieuwe overheid. De compassie en zeggenschap via de ‘Mienskip’ in onze samenleving brengen.

Bijvoorbeeld met stevige eisen en aanbestedingsvoorwaarden richting de markt en wereldhandel. De inkopen van de gemeente rond onder andere zorg, openbaar vervoer en wegen worden tenslotte betaald door ons allemaal!

Daarnaast kunnen gemeenten experimenteren met nieuwe economie, nieuwe overheid nieuwe sociale zekerheid. Bijvoorbeeld aangaande gelijkwaardige participatie, bijstand, mantelzorg of ZZPers.  

En ja. Dat kan een strijd worden met de landelijke ministeries. Wanneer stelt de ‘Mienskip’ en haar lokale bestuur haar grenzen? Wanneer gaat de landelijke politiek zich sterk maken voor de lokale democratie? Niet alleen in woorden, maar ook in daden. Dát is Nederland echt veranderen.

Zou de rijksoverheid echt miljoenen boetes opleggen aan gemeenten wanneer een aantal zich niet aan de regels van Den Haag houdt? Wij willen graag de proef op de som nemen.

Tenslotte stellen we voor om in Den Haag niet alleen bij Sociale Zaken te vragen om toestemming voor experimenten in het sociale domein. Experimenten die de Mienskip aangaan raken het gehele politieke spectrum van economie, samenleving en democratie.
Het is een zaak van de gehele politiek en samenleving. Dus van meerdere ministeries, van ons gehele publieke domein.            

Nieuwe samenleving en politiek? Het kan vanuit de Mienskip! It is de Mienskip, stupid!